Minecraft Redstone Rehberi

Redstone, Minecraft'ın elektrik sistemidir. Yere döşediğin Redstone Tozu (Redstone Dust), şalter ya da düğme gibi bir güç kaynağından aldığı sinyali piston, kapı ve lamba gibi bloklara taşır. Sinyal en fazla 15 blok gider ve her blokta biraz zayıflar; daha uzağa taşımak için Redstone Yineleyici (Repeater) kullanılır. Bu üç kuralı bilen her oyuncu otomatik kapıdan eşya ayıklayıcıya kadar düzenek kurabilir.

Redstone Nedir, Nerede Bulunur?

Redstone Tozu, Redstone Cevheri'ni (Redstone Ore) en az demir kazmayla kırınca düşer. Cevher Y 15'in altında çıkar ve dünyanın dibine, yani Y -64'e yaklaştıkça sıklaşır. Ayrıntılı yükseklikleri cevher seviyeleri rehberimizde bulabilirsin.

Tozu yere koyunca bir hat oluşur. Hat, yanındaki redstone bileşenlerine kendiliğinden bağlanır ve bir blok yukarı ya da aşağı merdiven gibi tırmanabilir. Sinyal varken toz kırmızı parlar, yokken koyu kalır. Bir düzenek çalışmıyorsa ilk iş hattın nerede söndüğüne bakmaktır.

Güç Kaynakları: Sinyali Ne Başlatır?

Her devrenin başında bir güç kaynağı vardır. Hangisini seçeceğin, sinyalin ne zaman ve ne kadar süre açık kalmasını istediğine bağlıdır.

Sinyal Gücü: Redstone Kaç Blok Gider?

Bir güç kaynağı 15 güçte sinyal verir. Toz hattının her bloğu bu gücü 1 azaltır, yani sinyal en fazla 15 blok yol alır ve sonra söner. Hattın sonundaki bir lambanın yanmamasının en yaygın sebebi budur.

Sinyalin gücü çoğu bileşen için fark etmez: lamba 1 güçle de 15 güçle de aynı şekilde yanar. Güç seviyesi yalnız karşılaştırıcı gibi seviye okuyan bileşenlerde ve ağırlıklı plakalarda önemlidir.

Redstone Yineleyici (Repeater)

Yineleyici, aldığı sinyali ne kadar zayıf olursa olsun yeniden 15 güce çıkarır. Uzun hatlarda her 15 blokta bir yineleyici koyarsın. Üç önemli özelliği daha var:

• Tek yönlüdür. Sinyal yalnız arkasından girip önünden çıkar. Bu yüzden iki hattın birbirine karışmasını önlemek için de kullanılır.
• Gecikme ekler. Sağ tıklayarak gecikmeyi 1 ile 4 redstone tıkı (0,1 ile 0,4 saniye) arasında ayarlarsın. Sırayla açılan pistonlar böyle kurulur.
• Kilitlenebilir. Yanından başka bir güçlü yineleyici ya da karşılaştırıcı girerse o anki durumunda donup kalır.

Redstone Karşılaştırıcı (Comparator)

Karşılaştırıcı, sinyal seviyesiyle çalışır. Arkadan gelen ana sinyali yanlardan gelen sinyalle kıyaslar. Önündeki küçük meşale sağ tıkla açılıp kapanır ve iki çalışma biçimi vardır:

• Karşılaştırma modu (ön meşale sönük): Arka sinyal yan sinyalden güçlü ya da ona eşitse arka sinyali aynen geçirir, değilse hiçbir şey vermez.
• Çıkarma modu (ön meşale yanık): Arka sinyalden yan sinyali çıkarır. Arka 12, yan 5 ise çıkış 7 olur.

Karşılaştırıcının en çok kullanılan işi, kapların doluluğunu okumaktır. Arkasına bir sandık, huni, ocak ya da fıçı gelirse doluluğa göre sinyal verir: boş kap 0, tek bir eşya bile varsa en az 1, tamamen dolu kap 15. "Sandık dolunca lamba yansın" ya da "ocak bitince haber ver" gibi düzenekler bununla kurulur.

Redstone Bileşenleri: Sinyali Ne Kullanır?

Sinyali alıp bir iş yapan bloklara bileşen denir. En çok kullanılanlar:

• Piston: Sinyal gelince önündeki bloğu iter; tek seferde en fazla 12 blok taşır. Obsidiyen ve Katman Kayası (Bedrock) itilemez. Java'da sandık, ocak gibi içinde eşya tutan bloklar da itilemez.
• Yapışkan Piston (Sticky Piston): İttiği bloğu geri çekerken onu da beraberinde çeker. Piston kapılarının temelidir. Balçık Bloğu (Slime Block) ve Bal Bloğu (Honey Block) ise pistonla hareket ettirildiğinde kendilerine değen blokları da sürükler.
• Fırlatıcı (Dispenser) ve Bırakıcı (Dropper): İkisi de sinyal gelince içindeki bir eşyayı dışarı çıkarır. Fırlatıcı eşyayı kullanır: ok atar, su döker, zırh giydirir, TNT ateşler. Bırakıcı ise eşyayı yalnız yere atar ya da önündeki sandığa, huniye aktarır.
• Huni (Hopper): Üstündeki kaptan ya da yerdeki eşyaları çekip baktığı kaba aktarır. Redstone sinyali alan huni kilitlenir ve eşya aktarmayı durdurur; ayıklayıcı düzenekler bu özelliğe dayanır.
• Redstone Lambası (Redstone Lamp): Sinyal varken yanar. Devreyi test etmenin en kolay yolu.
• Nota Bloğu (Note Block): Sinyal gelince nota çalar. Sağ tıkla perdesi, altındaki blokla çalgı sesi değişir; çalması için üstü boş olmalı.
• Kapı ve Tuzak Kapısı: Tahta olanlar elle de açılır. Demir Kapı (Iron Door) ve Demir Tuzak Kapısı yalnız redstone ile açılır, bu yüzden güvenlik için idealdir.
• Raylar: Elektrikli Ray (Powered Rail) sinyal alınca vagonu hızlandırır, almayınca durdurur. Algılayıcı Ray (Detector Rail) üstünden vagon geçince sinyal verir. Etkinleştirici Ray (Activator Rail) TNT'li vagonu ateşler ve vagondakini indirir.

Temel Redstone Devreleri

Karmaşık makinelerin hepsi birkaç basit devrenin birleşiminden oluşur. Bunları anlarsan internette gördüğün tasarımları kopyalamak yerine kendin kurabilirsin.

DEĞİL (NOT) kapısı: Sinyali tersine çevirmek

Bir bloğun yan yüzüne Redstone Meşalesi tak. Meşale normalde yanıktır ve çıkış verir. Bloğa sinyal gelince (örneğin arkasına bir şalter koyup çevirince) meşale söner. Yani giriş açıkken çıkış kapalı, giriş kapalıyken çıkış açıktır. "Düğmeye basınca kapanan" her şey bu kapıyla yapılır.

VEYA (OR) kapısı: Girişlerden biri yeter

İki ya da daha fazla toz hattını tek bir hatta birleştir. Girişlerden herhangi biri açılınca ortak hat da açılır. Bir kapıyı hem içeriden hem dışarıdan açmak istediğinde kurduğun şey aslında bir VEYA kapısıdır.

VE (AND) kapısı: İki giriş birden gerekir

1. Yan yana üç blok diz.
2. Kenardaki iki bloğun arka yüzüne birer şalter koy; bunlar girişlerin.
3. Kenardaki iki bloğun üstüne birer Redstone Meşalesi koy.
4. Ortadaki bloğun üstüne Redstone Tozu koy; toz iki meşaleyi birbirine bağlar.
5. Ortadaki bloğun ön yüzüne bir Redstone Meşalesi tak. Bu meşale çıkıştır.

Mantığı şöyle: her şalter kendi bloğunun üstündeki meşaleyi söndürür. Meşalelerden en az biri yanıyorsa ortadaki toz güçlüdür ve çıkış meşalesini söndürür. İki şalter birden açıldığında iki meşale de söner, toz kapanır ve çıkış meşalesi yanar. Şifreli kapılar bu yolla yapılır.

Saat devreleri: Sürekli açılıp kapanan sinyal

Otomatik tarlalar ve sürekli ateş eden fırlatıcılar için kendiliğinden yanıp sönen bir sinyal gerekir.

• Gözlemci saati: İki Gözlemci'yi yüzleri birbirine bakacak şekilde yan yana koy. İkincisini koyduğun anda birbirlerinin değişimini algılayıp sonsuz bir döngüye girerler ve arka yüzlerinden çok hızlı sinyal verirler. Durdurmak için birini kır. En kolay ama en hızlı saattir.
• Yineleyici saati: Yineleyicileri ve tozu kapalı bir halka şeklinde diz, halkaya bir düğmeyle kısa bir sinyal ver; sinyal halkanın içinde dönüp durur. Yineleyicilerin gecikmesini artırarak saati yavaşlatırsın. Halkanın toplam gecikmesi düğmenin sinyal süresinden uzun olmalı, yoksa halka sürekli açık kalır.

Güçlü ve Zayıf Güç Farkı

Redstone yalnız tozla değil, bloklar üzerinden de iletilir ve burada iki çeşit güç vardır. Bu farkı bilmemek, "neden çalışmıyor" sorusunun en sık cevabıdır.

• Güçlü güç: Şalter ya da düğmenin takılı olduğu blok, basınç plakasının altındaki blok, yanık meşalenin hemen üstündeki blok ve yineleyiciyle karşılaştırıcının baktığı blok güçlü güç alır. Güçlü güç alan blok, yanındaki tozu da besler.
• Zayıf güç: Tozun üstünde durduğu ya da içine doğru aktığı blok zayıf güç alır. Zayıf güçlü blok yanındaki lambayı, pistonu ya da kapıyı çalıştırır ama yanındaki tozu besleyemez.

Pratikte şu demek: bir sinyali bir bloğun içinden geçirip öbür taraftaki toza aktarmak istiyorsan bloğa yineleyiciyle gir. Tozla girersen sinyal öbür tarafa geçmez.

Yarı Bağlantı (Quasi-Connectivity) Nedir?

Yarı bağlantı yalnız Java Edition'da görülen eski bir davranıştır. Piston, yapışkan piston, fırlatıcı ve bırakıcı, sanki iki blok boyundaymış gibi davranır: kendilerinin değil de bir üstlerindeki boşluğu güçlendirecek bir sinyal de onları çalıştırabilir. Üstelik bu durumda hemen tepki vermezler; yanlarında bir blok değişip onları "uyandırana" kadar beklerler.

Bu yüzden bazen hiçbir sinyale bağlı görünmeyen bir piston açık kalır ya da yanına blok koyunca birden hareket eder. Deneyimli oyuncular bunu bilerek kullanıp daha küçük piston kapıları kurar. Bedrock Edition'da yarı bağlantı yoktur, bu yüzden Java için yapılmış bazı tasarımlar Bedrock'ta çalışmaz.

Redstone Kapı Yapımı: Adım Adım İki Proje

Proje 1: Basınç plakalı otomatik demir kapı

İlk redstone projen için en uygunu. Gerekenler: 1 Demir Kapı, 1 Taş Basınç Plakası ve 1 Taş Düğme.

1. Duvarında 1 blok genişliğinde, 2 blok yüksekliğinde bir boşluk aç ve Demir Kapı'yı yerleştir.
2. Kapının iç tarafında, kapıya bitişik zemin bloğunun üstüne Taş Basınç Plakası koy. Plakaya basınca kapı açılır, üstünden çekilince kısa süre sonra kendiliğinden kapanır.
3. Kapının dış tarafında, kapının hemen yanındaki duvar bloğuna Taş Düğme tak. Düğme, takılı olduğu bloğu güçlendirir; o blok da yanındaki kapıyı açar.
4. İçeri girip çıkarak dene. Kapı içeriden plakayla, dışarıdan düğmeyle açılmalı.

Proje 2: 2x2 piston kapısının mantığı

2 blok genişliğinde ve 2 blok yüksekliğinde, duvarla aynı hizada duran gizli bir kapı. Tasarımlar farklı olsa da hepsi aynı mantıkla çalışır:

1. Kapı blokları: Kapıyı dört bloktan oluşturursun; iki sütunun her biri sol ve sağ duvardan gelir. Obsidiyen gibi itilemeyen blok kullanma.
2. Pistonlar: Her iki yan duvarın içine, kapı açıklığına bakan, alt alta ikişer Yapışkan Piston yerleştir. Pistonla açıklık arasında bir blokluk mesafe olmalı; kapı blokları bu boşlukta durur. Böylece açıkken bloklar duvarın içinde gizlenir.
3. Kapalı hâl: Dört piston güç aldığında uzar ve önlerindeki blokları açıklığa iterek kapıyı kapatır.
4. Açık hâl: Güç kesilince yapışkan pistonlar geri çekilir, blokları da beraberinde duvarın içine çeker ve geçit açılır.
5. Kontrol: Kapı çoğu zaman kapalı duracağı için pistonların sürekli güç alması gerekir. Bunu bir DEĞİL kapısıyla çözersin: Redstone Meşalesi pistonları sürekli besler; düğmeye ya da plakaya basınca meşale söner, pistonlar çekilir ve kapı açılır.

Kurarken en çok zorlanacağın yer üstteki pistonlara sinyal ulaştırmaktır. Arkalarına koyduğun bir bloğa toz çıkarmak ya da bir yineleyiciyle bloğu güçlendirmek gibi çözümler var. Önce Yaratıcı modda dene, sonra Hayatta Kalma dünyana kur. Malzemelerin tariflerini craft tarifleri rehberimizde bulabilirsin.

Bonus: Gece kendiliğinden yanan lambalar

Bir Gün Işığı Algılayıcısı koy ve sağ tıklayarak ters moda al. Yanından birkaç blokluk Redstone Tozu çekip Redstone Lambalarına bağla. Hava kararınca algılayıcı sinyal verir ve lambalar kendiliğinden yanar, sabah söner.